×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true
ویژه های خبری
true
    امروز  دوشنبه - ۳۱ شهریور - ۱۳۹۹  
true
false
دیابت و انواع آن - تصویر اصلی

دیابت چیست ؟

دیابت به گروهی از اختلالات متابولیک اطلاق می گردد که در آنها افزایش قند خون (هیپرگلیسمی) وجود دارد . قند ناشتا باید کمتر ۱۰۰ و HbA1C کمتر از ۵/۶ باشد(در بیمار دیابتی ) . افرادی که در طول هفته بیشتر از ۱۵ ساعت پای کامپیوتر و تلویزیون میخکوب شده و فعالیت روزانه مناسب ندارند ۳ برابر بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند . بیشترین انواع آن عبارتند از : نوع ۱ و ۲, اما موارد نادر دیابت شامل نقص های ژنتیکی در عملکرد سلول های بتا ، نقص ژنتیکی در عملکرد انسولین ، بیماریهای پانکراس ، سایر بیماریهای غدد ، دارو ها و عفونت ها هستند .

بیشتر بخوانید : رژیم های غذایی سخت و تأثیر آنها بر سلامتی بدن

-چربی های بدن در کنترل بیماران دیابتی حائز اهمیت است :

۱- HDL در مردان بیشتر از ۴۰ باشد

۲- HDL در زنان بیشتر از ۵۰ باشد

۳-LDL زیر ۱۰۰ باشد کلسترول زیر ۱۶۰ باشد

۴- تری گلیسرید زیر ۱۵۰ باشد

دیابت و ورزش

دیابت و ورزش

باید درک افراد جامعه در معرض خطر و نیز بیماران دیابتی را نسبت به ورزش اصلاح کرد :

الف – یک دیابتی همانند سایر افراد جامعه فقط در صورتی ورزش خواهد کرد که فواید فردی افزایش فعالیت در مورد کنترل بیماری خود را درک کند.

ب – ورزش توسط تیم دیابت توصیه و به وسیله فرد دیابتی انتخاب می شود .

ج- ورزش باید تداوم داشته باشد و آن هنگامی است که با سبک زندگی ، باورها و نگرش اجتماعی افراد تلفیق شود.

د- ورزش ، تنبیه نیست که افراد مجبور به اجرای آن باشند باید اهمیت ورزش درک شود و در محدوده باور فکری افراد مقبول افتاد.

ه- استمرار ورزش نیاز به درک افراد و همگامی تیم کنترل سلامت دارد . و مزایای ورزش تنها در جنبه سلامت و بیماری نبوده بلکه ارزشهای اجتماعی و روان شناختی آن شامل حرکت های جمعی، کاهش اضطراب و استرس و افزایش احساس سلامت می باشد .

کنترل قند خون راه پیشگیری ابتلا به دیاب

مطالعات نشان دادند که محل سکونت ما نیز بر وضعیت سلامت مان مؤثر است بطوری که افرادی که در مناطق بهتر زندگی می کنند معرض خطر کمتر ابتلا به چاقی و دیابت قرار دارند.

– قند خون ناشتا : یعنی عدم دریافت کالری حداقل بمدت هشت ساعت که در حالت طبیعی کمتر از ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر می باشد .

– قند خون ۲ ساعت بعد از غذا : استفاده از غذای روزانه و اندازه گیری قند خون ۲ ساعت پس از اتمام غذا  قند خون ۲ ساعت پس از ۷۵ گرم

-گلوکز : انجام تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) در تمامی افرادی که اضافه وزن داشته یا چاق هستند هم چنین درافرادی که یک یا چند عامل خطر برای ابتلا به دیابت دارند، باید آزمون های تشخیص دیابت انجام شود در صورتی که یافته ها طبیعی باشند تکرار هر ۳ سال یکبار توصیه میشود . این آزمون ها باید از ۴۵ سالگی شروع شود هیجان شدید سبب افزایش قند خون در بیماران دیابتی شده و احتمال اغمای دیابتی را بدنبال دارد. علاوه بر هیجان شدید ، تب ، عفونت و ورزش نکردن نیز سبب افزایش قند می شوند .

کنترل قند خون راه پیشگیری ابتلا به دیاب

چرا و چگونه قند بالا می رود ؟

الف – کاهش ترشح انسولین

ب- کاهش مصرف قند

ج- افزایش تولید قند

• در تقسیم بندیهای قبلی بجای دیابت نوع ۱ و ۲ از دیابت وابسته به انسولین و غیر وابسته به انسولین استفاده میشده ، علت تغییر در این تقسیم بندی این است که تعداد زیادی از افراد دیابتی با دیابت نوع ۲ نیازمند دریافت انسولین برای درمان و کنترل دیابت خود هستند

• امروزه در تقسیم بندی دیابت سن به عنوان یک معیار با ارزش نبوده زیرا دیابت نوع ۱ اگر چه بطور شایع قبل از ۳۰ سالگی روی میدهد اما پروسه تخریبی خود ایمنی در سلول های پانکراس در هر سنی ممکن است ایجاد شود .

• تخمین زده میشود ۱۰-۵% از افرادی که پس از ۳۰ سالگی مبتلای به دیابت میشوند و دیابت نوع ۱ دارند.

• اگر چه شیوع دیابت نوع ۲ بطور معمول با افزایش سن ارتباط دارد ، امروزه این بیماری در بچه ها و نوجوانان به ویژه نوجوانان چاق نیز دیده میشود .

تعداد مبتلایان دیابتی در جهان 

تعداد مبتلایان دیابتی در جهان 

در سال ۱۹۸۵ : سی میلیون .

در سال ۲۰۱۰ :افزایش تا حد ۲۸۵ میلیون و آنچه فدراسیون بین المللی دیابت پیش بینی می کند .

در سال ۲۰۳۰ : افزایش تا ۴۳۸ میلیون نفر .

باید توجه کرد هر دو نوع دیابت در حال افزایش هستند اما دیابت نوع ۲ به علت افزایش چاقی ، کاهش فعالیت در جوامع صنعتی و نیز بالا رفتن سن جمعیتی و تغذیه بد، سرعت بیشتری دارد.

آیا می دانید در کشورهائی مثل مالزی ، امارات، عربستان ، کویت ، موریتانی ، بحرین و … میزان شیوع دیابت ۹/۳۰-۶/۱۱% می باشد؟

آمار مرکز کنترل بیماریها در آمریکا نشان از گرفتاری۳/۸ ٪ جمعیت داشته و این در حالی است که حدود ۲۷ ٪ افرادی که دیابت دارنده تشخیص داده نشده اند.

میزان شیوع دیابت با سن افزایش می یابد و از نظر ابتلا مردانه و مساوی اند. تخمین زده میشود در سال ۲۰۲۰ پیشتر گروه سنی برای۶۵ – ۶۴ سالگی باشد.

از نظر جغرافیائی نیز میزان شیوع دیابت متفاوت می باشد مثلا در منطقه اسکاندیناوی بالاترین شیوع دیابت نوع ۱ وجود دارد در حالیکه در ژاپن و چین این میزان در پایین ترین سطح خود می باشد و امروزه سرعت رشد ابتلای دیابت در آسیا سریعتر شده و تفاوت هایی را نیز نشان میدهد بدین معنی که دیابتی های مبتلا با شاخص توده بدنی(BMI) پایین تر ، در سنین جوانتر با چربی احشایی و کاهش ظرفیت تولید انسولین ابتلا را نشان میدهند .

در سال ۲۰۰۷ دیابت هفتمین علت مرگ و میر جهانی بود در حالیکه امروزه به عنوان پنجمین علت محسوب میشود. دیابت در سال ۲۰۱۰ مسئول چهار میلیون مرگ و میر بوده است . وقتی قند ناشتا کمتراز mg 100 ، قند بعد غذا کمتراز mg140 و HbA1c کمتر از ۵٫۶درصد باشد به عنوان وضعیت سالم و تحمل گلوکز طبیعی اطلاق می گردد . قند ناشتای بیشتر از mg 126و ۲ ساعت بعد گلوکز بیشتر از ۲۰۰ mg یا HbA1c بیشتر از ۶٫۵ برابر با تشخیص دیابت می باشد . یک قند تصادفی بیشتر ۲۰۰ به همراه علائم کلاسیک دیابت( پرادراری ، پر نوشی ، و کاهش وزن ) برای تشخیص دیابت کافی است .

در موارد زیر تشخیص دیابت قطعی نیست اما هموستاز گلوکز غیر طبیعی است .

• قند ناشتای ۱۲۵-۱۰۰

• قند ۲ ساعت بعد گلوکز ۱۹۹-۱۴۰

• HbA1c=5.7-6.4 % این افراد در معرض خطر ابتلا به دیابت و نیز بیماری های قلبی باشند . انجمن دیابت امریکا این مرحله را «پیش دیابتی» و سازمان بهداشت جهانی آن را «افزایش قند خون متوسط» می نامند .

•  تست غربالگری دیابت نوع ۲: قند خون ناشتا یا ۱HbA1c

باید بدانیم :

الف – تعداد زیادی از بیماران با تشخیص دیابت بدون علامت بوده و از بیماری خود آگاهی ندارند .

ب – مطالعات اپیدمیولوژیک نشان از وجود دیابت یک دهه قبل از تشخیص دارد .

ج- تعدادی از بیماران دیابتی نوع ۲ یک یا چند عارضه دیابت را هنگام تنخیس دارند .

د- مهم تر از همه ، درمان دیابت نوع ۲، سیر بیماری دیابت را تغییر می دهد .

توصیه انجمن دیابت امریکا :

تمام افراد بالای ۴۵ سال هر سه سال یکبار و افراد با اضافه وزن ( ۲۵<BMI ) و داشتن یک فاکتور خطر در سنین پایین تر برای دیابت بررسی گردند .

بر خلاف دیابت نوع ۲، یک دوره طولانی بی علامتی در دیابت نوع ۱ قبل از تشخیص نادر می باشد . به عبارتی دیگر شروع بیماری دیابت نوع یک در بیشتر موارد بصورت حاد می باشد .

هر چند تعدادی از شاخص های ایمنی برای تشخیص دیابت نوع ۱ در دسترس می باشد اما انجام آنها برای افراد پرخطر مبتلا به دیابت نوع ۱، بطور روزمره مورد استفاده قرار نمی گیرد .

دیابت نوع یک

در دیابت نوع یک نارسائی کامل یا نزدیک به کامل در سلول های بتا وجود داشته و در نتیجه کاهش واضح ترشح انسولین وجود دارد . کودکان مبتلا به این نوع از دیابت که ساعت های طولانی را جلوی تلویزیون یا کامپیوتر صرف می کنند معمولا از نظر کنترل قند خون وضعیت مطلوبی ندارند .

سه عامل موثر در دیابت نوع یک :

۱- عوامل ژنتیکی

۲- عوامل محیطی

۳-عوامل سیستم ایمنی که در نهایت منجر به تخریب سلول های بتا می شوند و نتیجه آن فقدان یا کمبود انسولین خواهد بود. دیابت نوع یک نتیجه تخریب خود ایمنی سلول های بتا است و اکثر بیماران- نه همه آنها – شاخص های ایمنی بر علیه سلول های بتا را دارند هر چند تعدادی از بیماران فاقد این شاخص ها می باشند .

پاره ای از بیماران دیابتی نوع یک وجود دارند که فقدان انسولین آنها ناشناخته بوده و علت غیر خود ایمنی داشته و این افراد نیز استعداد کتواسیدوز را دارند . این بیماران را می توان در جمعیت امریکائیان افریقائی تبار و آسیائی ها مشاهده کرد. آنچه سبب تحریک سیستم ایمنی برای تخریب سلولهای بتا میشود ، محرک های محیطی یا عفونت ها بوده و بطور عمده شاخص های ایمنی پس از این تحریک و قبل از آشکار شدن بیماری از نظر بالینی خود را نشان میدهند.

خطر و ریسک بیماری دیابت نوع یک

دیابتی نوع یک هنگام تولد توده سلول های بتای طبیعی دارد با پروسه تحریک سیستم ایمنی این توده سلولی کاهش و ترشح انسولین بطور پیشرونده کم میشود . این میزان تخریب سلول و کاهش ترشح انسولین در افراد مختلف متفاوت بوده و سبب تفاوت بالینی دیابت در دیابتی های نوع یک میشود.  برای پیدایش دیابت با علائم بالینی لازم است ۸۰-۷۰ درصد توده سلول های بتا تخریب گردند . شرایطی مثل عفونت ها یا دوران بلوغ سبب میشود درافراد دیابتی نوع ۱ میزان نیاز به انسولین بیشتر گردد.

بعد از شروع بالینی بیماری دیابت نوع  ۱ ، مرحله ای وجود دارد که در آن کنترل قند با دوز کم انسولین و یا حتی بدون نیاز به انسولین پیش می آید. که این مرحله را «ماه عسل» می نامند . بهر حال این مرحله ، بدنبال تخریب خود ایمنی سلول های بتا از بین رفته و نیاز به انسولین بیشتر می شود.  در مورد عوامل ژنتیکی باید گفت که ژنهای متعدد در این امر دخالت دارند بنحوی که در دوقلوهای همان میزان دیابت نوع یک، ۶۰-۴۰ درصد بوده و این نشان دهنده وجود عوامل دیگری نیز هست . هم چنانکه ژنهائی وجود دارند که استعداد برای دیابت نوع یک را بیشتر می کنند ، ژنهانی نیز وجود دارند که در مقابل بیماری دیابت نوع یک نقش محافظتی دارند.

خطر و ریسک بیماری دیابت نوع یک :

۱ – ۴ % اگر یکی از والدین مبتلا باشد .

۲ – %۱۵ اگر یکی از برادران یا خواهران مبتلا باشد. با این وجود بیشتر بیماران دیابتی نوع یک ، مبتلای فامیل درجه ۱ را ندارند .

وقتی تخریب خود ایمنی سلول های بتا رخ میدهد دیگر سلول های پانکراس از این تخریب دور میمانند و تا زمانی که این پروسه التهابی وجود دارد بررسی شاخص های ایمنی پانکراس امکان پذیر است وقتی پروسه به پایان رسید و سلول های بتا کاملا آتروفی و تحلیل پیدا کردند ، شاخص های ایمنی قابل ارزیابی نخواهند بود. مهار کردن پروسه های خود ایمنی در هنگام تشخیص دیابت نشان از کاهش میزان تخریب سلول های بتا دارد اما واقعیت این است که بی خطر بودن این اقدامات هنوز ناشناخته است .

سئوال این است چرا سلول های بنا از بین میروند ؟ و این در حالی است که بیشتر اتو آنتی ژنهای به وجود آمده اختصاصی سلول های بتا نیستند. اتو آنتی بادی سلول های جزیره ای (ICAS)شاخص پروسه خود ایمنی در بیماران دیابت نوع یک می باشد که در بیشتر از ۸۵ درصد بیماران دیابتی نوع یک تازه تشخیص داده شده و هم چنان ۱۰-۵ درصد دیابت های نوع ۲ و گاهی کمتر از ۵ درصد در دیابت حاملگی ، مثبت می باشد . در فامیل درجه یک افرادی دیابتی نیز ۴-۳ درصد موارد مثبت می باشد. ICAS تست تحمل گلوکز وریدی و اختلال ترشح انسولین بدنبال آن جمعا نشان دهنده بیشتر از ۵۰ ٪ خطر بیماری دیابت نوع ۱ در طی ۵ سال آینده است . هر چند عوامل محیطی در تحریک سیستم ایمنی برای دیابت نوع ۱ متعدد هستند، اما شناسائی همه آنها امکان پذیر نبوده و آنچه امروز ذکر میشود شامل : ویروس ها ( عمدتا کوکساکی ، روبلا (سرخجه ) انتروویروس ها). پروتئین های شیر گاوی و ترکیبات نیتروز اوره می باشند .

آیا میتوان از دیابت نوع ۱ پیشگیری کرد ؟

برخی مطالعات از جلوگیری یا تاخیر در شروع بیماری را بطور موفقیت آمیز در نزد مدل های حیوانی نشان داده اند . پاره ای مطالعات بر روی سیستم ایمنی و پاره ای دیگر بر جلوگیری از مرگ سلول های بتا متمرکز شده اند . تاکید میشود که تجویز انسولین در افرادی که در معرض خطر بیشتر برای بیماری دیابت نوع ۱ هستند نمی تواند از این بیماری جلوگیری نماید .

دیابت نوع دوم

در دیابت نوع ۲ گروه ناجوری از اختلالات است که در آنها درجاتی از مقاومت به انسولین ، اختلال ترشح انسولین و افزایش تولید قند وجود دارد .  اختلالات متابولیک و ژنتیک در عملکرد انسولین و یا ترشح آن ویژگی مشترک افزایش قند در دیابت نوع ۲ است . حتی قند ناشتای نرمال دليل بر پایین بودن خطر ابتلا به دیابت نوع دوم نیست در افرادی که قند خون آنان در حد بالای محدوده طیف نرمال قند خون ناشتا قرار دارند ، خطر ابتلا به دیابت بیشتر است .

جراحی برای کاهش وزن در بیماران دیابتی نوع ۲ چاق ( جراحی معده ) باعث میشود خطر ابتلا به بیمای آلزایمر در آنها کاهش یابد .

قندهای بالا و دیابت کنترل نشده سبب عوارض دیررس دیابت در عروق بزرگ و کوچک می شود .

میزان مرگ و میر درون بیمارستانی و نیز طی شش ماه پس از ترخیص ، در بیماران دیابتی کنترل نشده ۲ برابر افراد غیر دیابتی است .

مطالعات نشان داده زمانی که دیابت نوع ۲ در بیماران تشخیص داده میشود ، حدودأ ۵۰ عملکرد سلول های بتای آنان مختل شده است.

عملکرد سلول بتا به طور متوسط حدود ۵٪ در سال در بیماران مبتلا به دیابت ، کاهش می یابد .

دیابت نوع دوم - تصویر اصلی

تشخیص بیماری دیابت نوع ۲

مقاومت انسولینی و ترشح انسولین غیر طبیعی ، که مقاومت انسولینی مقدم بوده اما دیابت وقتی آشکار میشود که میزان ترشح انسولین ناکافی باشد . دیابت نوع ۲ در نژادهای مختلف با هم فرق داشته و آنچه از نظر پاتوفیزیولوژی رخ می دهد ناشناخته مانده ، اما هر چه باشد بیماری روز به روز بیشتر میشود و در جمعیت آسیایی ، آفریقایی و آمریکای لاتین دیابتی ها این تفاوت دیده می شود . در این گروه افرادی هستند با استعداد به کتوز ( اغلب چاق ) و افرادی مقاوم به کتوز ( اغلب لاغر) ابتلای دو قلوی های همسان در این بیماری ۹۰-۷۰٪ و نشان از ارتباط قوی ژنتیکی و ارثی دارد ، اگر یکی از والدین دیابتی باشد خطر بیماری بیشتر و با ابتلای هردوی والدین میزان خطر ابتلا به ۴۰ ٪ میرسد.

مشخصه بیماری دیابت نوع ۲:

۱-اختلال در ترشح انسولین

۲- مقاومت انسولینی٣

۳- تولید قند بیشتر در کبد

۴- متابولیسم غیر طبیعی در چربی

افزایش تولید قند توسط کبد سبب افزایش قند ناشتا شده در حالیکه کاهش مصرف قند در بافت های محیطی منجر به افزایش قند بعدغذا می شود . متابولیسم مواد قندی در دیابت نوع ۲ در بافت های غیر وابسته به انسولین تغییری پیدا نمی کنند. در بیماران دیابتی نوع ۲ میزان گیرنده های انسولین و نیز فعالیت | آنزیمی تیروزین کیناز در سلول های عضلانی کاهش می یابد، اما بررسی ها نشان داده اند که این یک تغییر اولیه نبوده بلکه ناشی از مقاومت انسولینی است.

در دیابت نوع ۲ نقش غالب مقاومت انسولینی را اختلالات پس از گیرنده های انسولین بازی می کنند. هر چند موارد غیر طبیعی مثل تجمع چربی در سلول های عضلانی و اختلال سوخت و ساز و … وجود دارد . وقتی صحبت از مقاومت انسولینی است ، میزان تصلب شرایین آترواسکروز ) بیشتر می شود . عزیزان دیابتی باید توجه داشته باشند چاقی به ویژه چاقی مرکزی نقش مهمی در بیماری آنها دارد . ترشحات مختلفی که از سلول های چربی آزاد میشوند باعث ایجاد مقاومت انسولینی در عضلات و کبد می گردند. در نتیجه مصرف مواد قندی در عضلات کاهش یافته ، تولید قند در کبد افزایش و به عملکرد سلول های بتا ( تولید کننده انسولین ) آسیب می رساند. مطالعات بر روی مدل های حیوانی نشان داده که سلول های چربی با ترشحات خود سبب ایجاد حالت التهابی می شوند با کنترل وضعیت التهابی در مدل های حیوانی نشان دادند که مقاومت انسولینی کم و کنترل قند بهتر میشود .

یک بیمار دیابتی آگاه میداند که بالا بودن قند خون سبب تخریب بیشتر سلول های بتای پانکراس شده ، تولید انسولین کاهش یافته و قند هرچه بیشتر بالا میرود . این مسئله مهم را « مسمومیت با گلوکز » می نامند.

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false