×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true
ویژه های خبری
true
    امروز  پنج شنبه - ۳ مهر - ۱۳۹۹  
true
false
تعداد کلیه ها در بدن

کلیه ها اجسامی لوبیایی شکل هستند که در مجاورت جدار خلفی شکم قرار گرفته اند و توسط ستون مهره ها از هم جدا شده اند. ولی در موارد نادر (یک در دویست) ممکن است توسط یکی از قطب های خود (یعنی توسط قسمت فوقانی یا تحتانی کلیه) به هم بچسبند و تشکیل کلیه نعل اسبی بدهند و یا در کلیه در یک طرف ستون مهره ای قرار داشته باشند .

بیشتر بخوانید : علل نارسایی حاد کلیه

تعداد کلیه ها در بدن

تعداد کلیه ها گاهی ممکن است به سه یا چهار نیز برسد . در مقابل گاهی با فقدان مادرزادی یک و یا هر دو کلیه رو به رو می شویم که مورد آخری مغایر با ادامه حیات است. هر کلیه به طور متوسط ۱۲ سانتیمتر طول، ۶ سانتیمتر عرض و ۲ سانتیمتر ضخامت دارد و وزن هر کلیه در حدود ۱۵۰ گرم است. فاصله کلیه از هم در بالا تقريبا ۶ سانتی متر است، ولی در پایین این فاصله افزایش می یابد به طوری که به ۱۲ سانتی متر هم می رسد. کلیه از حدود دنده دوازدهم تا مقابل سومین مهره کمری امتداد دارند. انسان می تواند با قسمتی از یک کلیه خود به راحتی زندگی کند . ناف کلیه محلی است که عروق و اعصاب کلیه از آن طریق وارد کلیه می شوند. یک سرخرگ خون را به کلیه می رساند. پس از پالایش و تصفیه مواد زاید و سمی خون، یک سیاهرگ آن را از کلیه خارج می کند .

بافت شناسی ساختمان کلیه ها

ساختمان کلیه شامل یک غشای مقاوم به نام کپسول کلیه است که سطح خارجی کلیه را می پوشاند و بافت اصلی کلیه که عمل تصفیه مواد به عهده آن است. بافت اصلی کلیه، شامل یک قسمت محیطی کمرنگ به نام قشر کلیه و یک قسمت مرکزی تیره تر است که مرکز کلیه نامیده می شود. قشر کلیه دانه دانه است و ضخامت آن تقریبا ۱۸ میلی متر است. در داخل مرکز کلیه تعداد ۸ تا ۱۲ هرم راه راه به نام هرم های کلیوی دیده می شوند که رأس آنها به طرف لگنچه کلیوی است و لگنچه به نوبه خود متصل به میزنای است . کلیه ها از نظر بافت شناسی از یک واحد اصلی به نام نفرون ساخته شده اند. عملکرد اصلی کلیه جهت تصفیه خون به عهده نفرونهای کلیه می باشد. هر کلیه انسان دارای حدود یک میلیون نفرون است. نفرون خود در بخش عمده دارد. یک قسمت فیلتر کننده به نام گلومرول، و یک لوله متصل به آن به نام توبول. ادرار مترشحه به وسیله نفرونهای کلیوی از راه سوراخهای موجود در هرم های کلیه خارج می شود و وارد لگنچه می گردد.

خونی که توسط سرخرگ کلیوی وارد کلیه می شود، در ابتدا به قسمت فیلتر کننده (گلومرول) وارد می شود و قسمتی از آن از گلومرول عبور میکند. قسمت فیلتر مانند به دلیل داشتن سوراخها و بار الکتریکی خاص خود به بعضی از مواد از جمله پروتئین های بزرگ موجود در خون اجازه عبور نمی دهد و این عمل در حفظ بسیاری از مواد لازم برای سوخت و ساز بدن نقش اساسی دارد. لوله های کلیوی (توبولها) به قسمت فیلتر شده موادی را ترشح و یا از آن باز جذب می کنند که این امر با توجه به نیاز بدن به مواد مختلف صورت می گیرد. ادراری که به این طریق ساخته می شود جهت دفع از نفرون به لگنچه کلیه می ریزد و از آن جا به میزنای و مثانه تخلیه می شود .

عملکرد کلیه ها

عملکرد کلیه ها

کلیه ها در عمل عمده انجام می دهند :

اول: قسمت اعظم مواد زاید حاصل از سوخت و ساز بدن را دفع می کنند.

دوم : غلظت بیشتر اجزای تشکیل دهنده مایعات بدن را تنظیم می کنند.

در کلیه روی هم حاوی دو میلیون نفرون هستند و هر نفرون قادر است به تنهایی ادرار درست کند. در واقع عمل اصلی نفرون، تمیز کردن یا تصفیه کردن پلاسمای خون از مواد ناخواسته هنگام عبور خون از کلیه ست. موادی که باید تصفية شوند شامل مواد زاید حاصل از سوخت و ساز از قبیل اوره، کراتینین و اسیداوریک می باشد.

سلسله مراتب تشکیل ادرار از خون در نفرون به صورت زیر است:

اول: نسبت زیادی از پلاسما یعنی در حدود یک پنجم آن از میان قسمت فیلتر کننده نفرون (گلومرول) به درون لوله های نفرونی (توبولها) تراوش می کند. .

دوم: سپس به تدریج که مایع داخل توبولها جریان می یابد، مواد ناخواسته بدون هیچ تغییری عبور می کنند، در حالی که مواد مورد نیاز به ویژه آب ، قندها و بسیاری از الکترولیتها دوباره به داخل خون باز جذب می شوند . به عبارت دیگر، مواد مورد نیاز در داخل مایع توبول ها دوباره به خون بازگردانده می شوند، در حالی که قسمت های ناخواسته وارد ادرار می گردند .

سوم: روش دیگری که نفرون توسط آن پلاسما را از مواد ناخواسته تصفیه . می کند ، ترشح است . به این معنی که مجموعه ای از مواد مستقیما توسط سلولهای جدار توبولها از داخل پلاسما به داخل مایع توبولی ترشح می شوند. پس ادراری که سرانجام تشکیل می شود، شامل مواد تصفیه شده و مواد ترشح شده است .

باید توجه داشت که مقادیر فوق العاده عظیمی مایع یعنی حدود ۱۸۰۰ لیتر در روز ، از قسمت های تصفیه کننده در کلیه تصفیه شده ، اما تمام این مایع به استثنای اندکی بیش از یک لیتر آن به درون خون جذب مجدد می شود .

از مطالب بالا به این نتیجه می رسیم که کلیه در درجه اول عضوی انتخاب کننده است. این عضو عناصر زیان آور برای بدن را تصفیه می کند و عناصر مفید مثل قند و پروتئین را نگه می دارد. البته این عمل تا زمانی صورت میگیرد که به بافت کلیه صدمه نرسیده باشد؛ اگر کلیه به هر دلیلی نتواند وظیفه تصفیه کنندگی خود را عملی کند، خون از عناصر دفعی اشباع می شود و آسیب های جدی به بدن وارد می کند. همین طور حضور موادی چون قند و یا پروتئین ها در ادرار نشان دهنده وضعیت غیر عادی کلیه است.

بافت شناسی ساختمان کلیه ها

نارسایی حاد كليه

– نارسایی حاد کلیه به اختلال حاد اعمال کلیوی اطلاق می شود، که منجر به تجمع مواد زاید نیتروژنی می گردد. پنج درصد بیماران بستری شده در بیمارستان دچار نارسایی حاد کلیه می شوند. در بعضی واحدها از جمله I . C . U (واحد مراقبت های ویژه این میزان به ۲۰ درصد بیماران می رسد، ظهور نارسایی حاد کلیه در بیماران بستری میزان مرگ را هشت برابر افزایش داده و میزان مرگ در شکل های با کاهش برون ده ادراری بین ۲۰ تا ۹۰ درصد متغیر است. میزان مرگ و میر وابسته به چگونگی و رسیدن سریع به تشخیص و درمان فوری است.

علائم بالینی نارسایی حاد کلیه

نارسایی حاد کلیه معمولا با افزایش اوره و یا افزایش غلظت کراتینین سرم، در جریان کنترل آزمایشگاهی افراد به شدت بیمار شناخته می شود. قبل از افزایش غلظت کراتینین سرم عملکرد کلیه ها به میزان ۲۰ تا ۴۰ درصد کاهش می یابد. کاهش برون ده ادرار اغلب با نارسایی حاد کلیه همراه است. هر چند تعدادی از بیماران با نارسایی حاد کلیه، برون ده ادراری خوبی دارند، ولی این امر نارسایی حاد کلیه را رد نمی کند. گاهی نارسایی حاد کلیه با علائم بالینی مانند اختلال در سطح هوشیاری، علایم معدی – روده ای، افزایش حجم مایعات) و یا براساس یافته های آزمایشگاهی (مانند کم خونی، افزایش پتاسیم، کمبود کلسیم، افزایش فسفات، ادرار غیر طبیعی) شناخته می شود. این علایم به اختلال اعمال کلیوی مربوط می شوند.

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false